maneko'da Sürdürülebilir Web

Daha hafif bir web, daha iyi bir web.

Sürüm: v1.0
Durum: Yaşayan doküman
Güncelleme: Eylül 2026

Web fiziksel dünyadan bağımsız değil.

Her sayfa yüklemesi veri taşır.
Her görselin bir ağırlığı vardır.
Her script çalışmak için işlem gücü ister.
Her sunucunun çalışması için enerji gerekir.

Dijital ürünlerin etkisini tamamen ortadan kaldırabileceğimizi söylemiyoruz.

Ama kontrolümüzde olan kısmı daha iyi anlayabileceğimize, gereksiz olanı azaltabileceğimize ve yaptığımız işi zaman içinde daha verimli hâle getirebileceğimize inanıyoruz.

Sürdürülebilir web bizim için bir rozet değil.

Bir çalışma biçimi.

Web'in bir ağırlığı var.

Bir web sitesi ekranda birkaç metin, görsel ve butondan ibaretmiş gibi görünebilir.

Arkasında ise sunucular, veri merkezleri, ağlar, cihazlar, yazılımlar ve sürekli gerçekleşen veri transferleri vardır.

Bunların hepsi kaynak kullanır.

Bu yüzden bir web sitesinin ne kadar hızlı olduğunu düşünürken yalnızca saniyeleri düşünmüyoruz.

Ne kadar veri taşıdığını, ne kadar işlem yaptırdığını, hangi üçüncü taraflara ihtiyaç duyduğunu, ne kadar uzun yaşayabileceğini ve hangi altyapının üzerinde çalıştığını da düşünüyoruz.

Hızlı olmak nezakettir. Kaynak kullanımı da önemlidir.

Altı temel düşünce.

maneko'da Sürdürülebilir Web altı temel düşünce üzerine kurulu.

Bunların hiçbiri tek başına bir web sitesini "sürdürülebilir" yapmaz.

Birlikte, daha düşünceli dijital ürünler üretmek için bize bir yön verirler.

01
Yalnızca var olması gerekeni üret.
Üretmediğimiz şey de verdiğimiz bir tasarım kararıdır.
Her yeni özellik, entegrasyon, sayfa, animasyon ve bağımlılık bir maliyet getirir.
Bu maliyet yalnızca geliştirme süresi değildir. Daha fazla kod, daha fazla bakım, daha fazla veri transferi, daha fazla işlem ve daha fazla karmaşıklık anlamına da gelebilir.
Bu yüzden işe "neler ekleyebiliriz?" sorusuyla başlamamaya çalışıyoruz. Önce şunu soruyoruz:
Buna gerçekten ihtiyaç var mı?
Pratikte
- Özellikleri gerçek kullanıcı ve işletme ihtiyaçları üzerinden değerlendiriyoruz.
- Gereksiz sayfa ve içerik tekrarlarını azaltmaya çalışıyoruz.
- Teknolojiyi amaç değil araç olarak görüyoruz.
- Basit bir çözüm yeterliyse gereksiz teknik karmaşıklıktan kaçınıyoruz.
- Bir şeyi yapabiliyor olmamızı, onu yapmak için yeterli sebep kabul etmiyoruz.
Daha az yap. Daha iyi yap.
02
Her bayt yerini hak etmeli.
İndirdiğimiz her şeyin bir nedeni olmalı.
Yüksek çözünürlüklü görseller, özel fontlar, videolar ve animasyonlar güçlü tasarım araçlarıdır. Onlardan vazgeçmek istemiyoruz.
Ama kullanıcıya gerçekten ihtiyaç duyduğundan daha fazla veri göndermek de iyi tasarım değildir.
Amacımız görsel kaliteyi ortadan kaldırmak değil. Aynı deneyimi daha az gereksiz veriyle sunabilmek.
Pratikte
- Görselleri kullanılacakları boyuta göre hazırlıyoruz.
- Uygun olduğunda modern ve verimli medya formatlarını değerlendiriyoruz.
- Farklı ekranlar için uygun görsel varyantları sunmaya çalışıyoruz.
- İlk görünümde gerekmeyen medyanın yüklenmesini erteliyoruz.
- Gereksiz büyük video ve görsel dosyalarını sorguluyoruz.
- SVG dosyalarını ve diğer statik varlıkları optimize ediyoruz.
- Kullanılmayan font ağırlıklarını ve karakter kümelerini taşımamaya çalışıyoruz.
Görsel kimliği koruyabiliriz; onu gereğinden ağır yapmak zorunda değiliz.
03
Cihazın gereğinden fazla çalışmasın.
Veri transferi hikâyenin yalnızca bir parçası.
Tarayıcıya gönderdiğimiz kodun cihaz üzerinde işlenmesi de kaynak kullanır.
Bu nedenle yalnızca dosya boyutlarını değil, kullanıcının cihazından ne kadar iş yapmasını istediğimizi de düşünüyoruz.
Pratikte
- Gereksiz JavaScript kullanımını azaltmaya çalışıyoruz.
- Kullanılmayan bağımlılıkları ve kodları temizliyoruz.
- Basit bir işi tarayıcının kendi teknolojileri çözebiliyorsa gereksiz kütüphaneleri sorguluyoruz.
- Ağır animasyon ve etkileşimleri performans açısından da değerlendiriyoruz.
- Kritik olmayan işlemleri gerektiğinde erteliyoruz.
- Render ve uygulama mimarisini alışkanlıktan değil projenin ihtiyacından hareketle seçiyoruz.
Bir arayüz etkileyici olabilir. Bunun bedelini kullanıcının cihazına ödetmesi gerekmez.
04
Her üçüncü taraf masadaki yerini gerekçelendirmeli.
Bir siteye eklenen her harici servis beraberinde yeni bir yük getirir.
- Analitik
- Sohbet araçları
- Video gömmeleri
- Haritalar
- Pazarlama pikselleri
- Sosyal medya akışları
- A/B test sistemleri
Bir web sitesine eklenen her üçüncü taraf servis beraberinde yeni istekler, yeni kodlar, veri transferi ve bazen kullanıcı gizliliğiyle ilgili yeni sorular getirir.
Bu yüzden üçüncü taraf servisleri varsayılan olarak değil, ihtiyaç olduğunda eklemeyi tercih ediyoruz.
Pratikte
- Her üçüncü taraf aracın neden kullanıldığını bilmek istiyoruz.
- Artık kullanılmayan servisleri kaldırıyoruz.
- Daha hafif alternatifleri değerlendiriyoruz.
- Gerekmeyen kaynakların sayfa açılır açılmaz yüklenmesini önlemeye çalışıyoruz.
- Kullanıcı etkileşimi veya izni bekleyebilecek servisleri gerektiğinde erteliyoruz.
- Bir entegrasyonun faydasını performans, gizlilik ve bakım maliyetiyle birlikte değerlendiriyoruz.
Kolaylık bedelsiz değil.
05
Barındırmayı bilinçle seç.
İyi optimize edilmiş bir web sitesi de bir yerde çalışmak zorunda.
Bu nedenle altyapıyı tamamen görünmez bir teknik detay olarak görmüyoruz.
Barındırma seçimi kontrolümüzde olduğunda enerji kaynağı, altyapı verimliliği, kaynak kullanımı ve sağlayıcının çevresel şeffaflığı kararlarımızın bir parçası olabilir.
Pratikte
- Gereğinden fazla sunucu kaynağı ayırmamaya çalışıyoruz.
- Önbellek ve dağıtım stratejilerini projenin gerçek ihtiyacına göre oluşturuyoruz.
- Gereksiz veri depolamasını ve log birikimini sorguluyoruz.
- Altyapı seçimi bize ait olduğunda sağlayıcıların çevresel iddialarını ve doğrulanabilir verilerini inceliyoruz.
- Uygun olduğunda bağımsız olarak doğrulanmış daha düşük etkili barındırma seçeneklerine öncelik veriyoruz.
Her projede altyapı seçimi maneko'nun kontrolünde olmayabilir. Böyle durumlarda bunu açıkça belirtiyoruz.
Yalnızca doğrulayabildiğimizi iddia ederiz.
06
Tahmin etme, ölç.
"Daha sürdürülebilir" olduğunu söylemenin en kolay yolu bunu ölçmeden söylemektir.
Biz tersini tercih ediyoruz.
Mükemmel bir ölçüm sisteminin var olduğunu düşünmüyoruz. Dijital çevresel etkiyi tek bir rakama indirgemek de mümkün değil.
Ama elimizdeki göstergeleri ölçmek, hiç ölçmemekten daha iyi bir başlangıç.
Bu yüzden mümkün olduğunda projelerimizde teknik bir başlangıç noktası oluşturuyor ve değişimleri takip ediyoruz.
Baktığımız göstergeler
Aktarılan Veri
Kullanıcıya gerçekten aktarılan veri miktarı.
Sayfa Ağırlığı
Sayfanın yüklenmesi için gereken kaynakların toplam ağırlığı.
Ağ İstekleri
Bir deneyimin kaç ayrı ağ isteğine ihtiyaç duyduğu.
JavaScript
Kullanıcıya gönderilen ve cihazında çalıştırılan JavaScript miktarı.
Görsel ve Medya
Görsel ve medya kaynaklarının toplam maliyeti.
Core Web Vitals
Gerçek kullanıcı deneyimini anlamamıza yardımcı olan performans göstergeleri.
Üçüncü Taraf Etkisi
Kontrolümüz dışındaki servislerin deneyime eklediği yük.
Barındırma Durumu
Altyapının çevresel iddialarının doğrulanabilir olup olmadığı.
Tahmini CO₂e
Veri transferi ve kullanılan modele dayanarak hesaplanan tahmini dijital emisyon.
Sonuncusundaki kelime özellikle önemli:
tahmini.
Bu rakamlar doğrudan bir elektrik sayacından alınmaz. Bir modelin ürettiği tahmindir.

maneko Sürdürülebilir Web Standardı

İyi niyet tek başına yeterli değil.

Bu nedenle Sürdürülebilir Web yaklaşımımızı projelerde tekrar kullanılabilecek bir iç standarda dönüştürüyoruz.

Standardımızın kapsadığı alanlar

Ürün ve Kapsam: Gerçek ihtiyacı olmayan özellik ve karmaşıklığı azaltmak.
Görsel ve Medya: Medyanın doğru boyut, format ve yükleme stratejileriyle sunulması.
Tipografi: Görsel kimliği korurken gereksiz font maliyetinin azaltılması.
Front-end: Kod, bağımlılık ve cihaz üzerindeki işlem maliyetinin kontrol edilmesi.
Üçüncü Taraflar: Harici servislerin fayda ve maliyetlerinin birlikte değerlendirilmesi.
Ağ ve Önbellek: Tekrarlanan veri transferinin ve gereksiz ağ trafiğinin azaltılması.
Kullanıcı Tercihleri: Daha az hareket ve benzeri kullanıcı tercihlerine saygı gösterilmesi.
Erişilebilirlik: Dijital deneyimlerin daha fazla insan tarafından kullanılabilir olması.
Barındırma ve Altyapı: Kontrolümüzde olduğunda altyapının bilinçli değerlendirilmesi.
Performans ve Karbon: Performans bütçelerinin ve tahmini çevresel göstergelerin ölçülmesi.
Kanıt ve Raporlama: Yaptığımız iddiaların mümkün olduğunca veriyle desteklenmesi.

Zorunlu. Hedef. Ölçüm.

Her proje aynı değildir.

Bir kurumsal web sitesiyle görsel ağırlıklı bir portfolyo deneyiminin veya bir web uygulamasının aynı teknik bütçeye sahip olması gerektiğine inanmıyoruz.

Bu nedenle standardımızdaki maddeleri üç farklı şekilde ele alıyoruz.

ZORUNLU

Normal şartlarda bütün maneko projelerinde uygulanmasını beklediğimiz uygulamalar.

Bir istisna varsa nedenini bilmek ve mümkün olduğunda dokümante etmek istiyoruz.

HEDEF

Ulaşmayı hedeflediğimiz kalite veya performans seviyesi.

Projenin içeriği veya gereksinimleri farklı bir karar gerektirebilir.

ÖLÇ VE RAPORLA

Tek bir evrensel sınır koymak yerine ölçtüğümüz, takip ettiğimiz ve projeye göre değerlendirdiğimiz göstergeler.

Bütçe deneyimi yönlendirmeli, düzleştirmemeli.

Performans standardın bir parçası.

Web performansını sürdürülebilir web yaklaşımımızdan ayrı görmüyoruz.

Hızlı bir site her zaman düşük çevresel etkiye sahip olduğu anlamına gelmez.

Ama gereksiz veri, gereksiz işlem ve gereksiz karmaşıklığın azaltılması çoğu zaman hem performans hem kaynak verimliliği açısından doğru yönde ilerlememizi sağlar.

Bu nedenle Core Web Vitals'ı performans değerlendirmemizin önemli referanslarından biri olarak kullanıyoruz. Ancak tek hedefimiz bir test aracından yüksek puan almak değil.

Gerçek insanlar kusursuz puanlardan önemlidir.

Laboratuvar testlerini geliştirme sırasında kullanıyoruz.

Yeterli veri olduğunda gerçek kullanıcı deneyimini de değerlendirmeye çalışıyoruz.

Erişilebilirlik de buraya ait.

Erişilebilirliği karbon metriği olarak görmüyoruz.

Sürdürülebilir dijital ürünlerin yalnızca daha az kaynak tüketmesini değil, daha fazla insan için daha uzun süre kullanılabilir olmasını da önemsiyoruz.

Bu nedenle erişilebilirlik, Sürdürülebilir Web yaklaşımımızın insan tarafında yer alıyor.

Uygun projelerde hedefimizWCAG 2.2 Seviye AA

Bu hedef otomatik olarak bütün projelerin WCAG 2.2 AA uyumlu olduğu anlamına gelmez.

Uyumluluk iddiası yalnızca gerekli değerlendirmeler gerçekten yapıldığında kullanılmalıdır.

Erişilebilirlik de kanıt hak eder.

Karbon sayıları bağlam ister.

Bir web sayfasının tahmini karbon etkisini hesaplamak mümkündür.

Ama bu sonuçları kesin fiziksel ölçümler gibi sunmak doğru olmaz.

Bu nedenle yayınladığımız her tahmini emisyon sonucunun yanında mümkün olduğunda şunları belirtmeyi hedefliyoruz:

Model: Hangi tahmin modeli kullanıldı?
Sürüm: Modelin hangi sürümü kullanıldı?
Tarih: Ölçüm ne zaman yapıldı?
Senaryo: İlk ziyaret mi, tekrar ziyaret mi veya başka bir senaryo mu?
Aktarılan veri: Hesaplama hangi veri miktarına dayanıyor?
Barındırma durumu: Barındırma kaynağı doğrulanabildi mi?

Bu sayede şöyle demek yerine:

Bağlamsız0,12 g CO₂e

BağlamlıÖlçülen ziyaret başına tahmini 0,12 g CO₂e, [model / sürüm / tarih] ile hesaplandı.

Rakam aynı olabilir.

İddianın dürüstlüğü aynı değildir.

Bu sayıların anlatmadıkları.

Bu sayfadaki hiçbir tekil metrik bir web sitesinin tüm çevresel etkisini açıklamaz.

Bir karbon tahmini şunları eksiksiz biçimde temsil etmeyebilir:

cihazın tüm yaşam döngüsünü,
altyapının tüm fiziksel etkisini,
donanım üretimini,
kullanıcının gerçek elektrik karışımını,
ürünün sosyal etkilerini
ve dijital hizmetin oluşturduğu bütün dolaylı sonuçları.

Bu nedenle sonuçları bir sertifika veya mutlak gerçek olarak değil, karar vermemize yardımcı olan göstergeler olarak kullanıyoruz.

Sayılar işe yarar. Anlamlı kılan bağlamdır.

maneko.studio: önce kendimizi ölçüyoruz.

Müşterilerimizin projelerinden önce kendi sitemize baktık.

maneko.studio, Sürdürülebilir Web Standardımızın ilk sürekli ölçüm noktası. Aşağıdaki rakamlar bu sitenin kendi ölçümü.

Temsilî sayfalarımız üzerinde performans, veri transferi, üçüncü taraf kaynaklar, medya ağırlığı ve tahmini dijital emisyon ölçüyoruz.

Başlangıç ölçümü durumuİlk başlangıç ölçümü tamamlandı.

Sonuçları burada yayınlıyoruz. Sadece iyi görünenleri değil.

Ana sayfanın yarısından fazlası tek bir video ve sitenin en ağır kalemi o. İyileştirme sırası onda.

Başlangıç ölçümü: ana sayfa

Gösterge	Ölçülen
Ana sayfa veri transferi	1.050 KB
Aktarılan JavaScript	259 KB
Görsel ve medya ağırlığı	620 KB
Ağ istekleri	40 istek · üçüncü taraf 0
Core Web Vitals (laboratuvar)	LCP 3.092 ms · CLS 0 · TBT 13 ms
Ziyaret başına tahmini CO₂e	0,159 g
Barındırma doğrulaması	Doğrulanamadı: dizinde kayıt yok
Son ölçüm tarihi	2 Eylül 2026

Diğer dört temsilî sayfa 434–451 KB bandında ölçüldü.

Core Web Vitals değerleri laboratuvar ölçümüdür (Lighthouse, benzetimli kısıtlama). Gerçek kullanıcı saha verisi henüz toplanmadı; toplandığında ayrıca yayınlanacak.

Bu ölçümü nasıl yaptık?

Kanıt politikamız sekiz soru soruyor. Rakamı yayınlıyorsak cevapları da yayınlamalıyız.

Neyi ölçtük?: maneko.studio'nun beş temsilî sayfasını: ana sayfa, Maneko Yolu, Sürdürülebilir Web, Projeler ve Yapay Zeka Kullanımı. Tablodaki rakamlar ana sayfaya ait.
Ne zaman ölçtük?: Tablodaki son ölçüm tarihinde. Ölçümü tekrarladığımızda hem rakamlar hem tarih birlikte güncelleniyor.
Nasıl ölçtük?: Her sayfa için üç koşu, mobil emülasyon, ilk ziyaret ve boş önbellek. Yayınlanan değer üç koşunun medyanı; tek koşu gürültülüdür.
Hangi modeli veya aracı kullandık?: Transfer, istek ve Core Web Vitals için Lighthouse. Emisyon tahmini için CO2.js üzerinden Sustainable Web Design modeli. Araç ve model sürümleri aşağıdaki karbon bağlamında yazılı.
Kapsamın içinde ne vardı?: Sayfanın ilk yüklenmesinde tarayıcıya aktarılan tüm kaynaklar: belge, JavaScript, stil, font, görsel ve video.
Kapsamın dışında ne kaldı?: Cihaz üretimi ve yaşam döngüsü, altyapının fiziksel etkisi, ziyaretçinin gerçek elektrik karışımı, tekrar ziyaret senaryoları ve sayfa açıldıktan sonraki etkileşimler.
Neyi maneko kontrol ediyordu?: Sayfanın kodunu, medya boyutlarını, üçüncü taraf yükünü ve dağıtım ayarlarını.
Neyi etmiyordu?: Ziyaretçinin cihazını ve bağlantısını, barındırıcının enerji kaynağını, şebekenin karbon yoğunluğunu ve emisyon modelinin varsayımlarını.

Karbon tahmininin bağlamı

Bağlamsız bir gram değeri yayınlamıyoruz. Yukarıdaki emisyon tahmini şu koşullarda hesaplandı:

Model: Sustainable Web Design
Sürüm: 4 · @tgwf/co2 0.19.0
Tarih: 2 Eylül 2026
Senaryo: İlk ziyaret, boş önbellek (modelin varsayımı: %100 yeni ziyaretçi)
Aktarılan veri: 1.074.960 bayt
Barındırma durumu: Doğrulanamadı: dizinde kayıt yok

Şebeke yoğunluğu modelin küresel varsayılanı olan 494 g/kWh alındı; ziyaretçinin gerçek elektrik karışımı ölçülmedi.

Barındırma neden "doğrulanamadı"?

Green Web Foundation dizini bu alan adı için kayıt döndürmüyor. Bu "yeşil değil" demek değil, "doğrulanamadı" demek: barındırıcımızın kendi alan adları da (vercel.com, nextjs.org) aynı sorguda kayıtsız görünüyor. Doğrulanabilir bir kayıt oluştuğunda burayı güncelleyeceğiz.

Şimdiden yayında olan

Lighthouse performans skorlarımızı proje bazında zaten yayınlıyoruz.

Maneko Yolu sayfasında gör

Kusursuzluğu değil, gelişimi göstermek istiyoruz.

Bir web sitesinin bugün ne kadar hafif olduğu kadar yarın ne kadar iyileştirildiği de önemli.

Bu yüzden yalnızca güncel rakamı değil, mümkün olduğunda değişimi de yayınlıyoruz.

Önce → Sonra
Başlangıç → Güncel
Sorun → Değişiklik → Sonuç

Bir optimizasyon yaptığımızda neyi değiştirdiğimizi ve bunun ölçümlere nasıl yansıdığını göstereceğiz.

İyileşme olmadığında da bunu saklamamayı tercih ediyoruz.

Çünkü ölçmenin amacı iyi görünmek değil.

Daha iyi karar verebilmek.

Değişiklik günlüğü

maneko'da Sürdürülebilir Web yaşayan bir çalışma.

Standartlarımız, araçlarımız ve webin kendisi değiştikçe bu sayfa da değişecek. Burada önemli güncellemeleri kaydetmeyi planlıyoruz.

v1.0
- maneko'da Sürdürülebilir Web yaklaşımı oluşturuldu.
- Temel ölçüm alanları, teknik standart kategorileri ve kanıt politikası tanımlandı.
v1.1
- maneko.studio için ilk başlangıç ölçümü tamamlandı ve yayınlandı.
- Ölçüm metodolojisi ve karbon tahmininin bağlamı sayfaya eklendi.
- Ölçüm tekrarlanabilir hâle getirildi; rakamlar artık tek bir ölçüm kaydından geliyor.
Sıradaki
- Ana sayfa videosunun ağırlığının düşürülmesi: ölçümün gösterdiği en ağır tek kalem.
- Proje sınıflarına göre performans bütçelerinin belirlenmesi.
- Müşteri projelerinde kullanılacak sürdürülebilirlik raporu formatının oluşturulması.
- Gerçek kullanıcı saha verisinin (Core Web Vitals) toplanması.

Kanıt politikamız

Bir sürdürülebilirlik iddiası yalnızca kulağa iyi geldiği için doğru değildir.

Bu nedenle mümkün olduğunda yayınladığımız teknik iddiaların yanında şu soruların cevabının bulunmasını istiyoruz:

01Neyi ölçtük?
02Ne zaman ölçtük?
03Nasıl ölçtük?
04Hangi modeli veya aracı kullandık?
05Kapsamın içinde ne vardı?
06Kapsamın dışında ne kaldı?
07Neyi maneko kontrol ediyordu?
08Neyi etmiyordu?

Bu yaklaşım bizi her zaman kusursuz yapmaz.

Ama daha şeffaf olmamıza yardımcı olur.

Yaklaşımımızın arkasındaki referanslar

maneko'da Sürdürülebilir Web, maneko'nun kendi oluşturduğu bir çalışma standardıdır.

Bir sertifika programı değildir ve üçüncü taraf standartları adına uyumluluk iddiasında bulunmaz.

Yaklaşımımızı geliştirirken açık web topluluğunun ve uluslararası standart kuruluşlarının çalışmalarından yararlanıyoruz.

Başlıca referanslarımız

ve kullandığımız araçların güncel teknik dokümantasyonları.

WSG bir W3C Grup Notu taslağıdır; W3C veya üyeleri tarafından onaylanmış bir standart değildir. Biz de onu bir uyumluluk sertifikası olarak değil, referans olarak kullanıyoruz.

Kaynaklar ve modeller geliştikçe bizim metodolojimiz de güncellenebilir.

Yaşayan bir standart.

Bu sayfa bitmiş bir sürdürülebilirlik beyanı değil. Başlangıç noktası.

Ölçeceğiz.
Hata yapacağız.
Bazı hedeflerimizi değiştireceğiz.
Yeni yöntemler öğreneceğiz.
Ve mümkün olduğunda sonuçlarını paylaşacağız.

Daha hafif bir web her şeyi çözmeyecek.

Ama onu gereğinden ağır yapmak için bir sebep değil.

Daha az gereksiz veri.
Daha az gereksiz işlem.
Daha az gereksiz karmaşıklık.

Daha fazla düşünce.
Daha fazla ölçüm.
Daha fazla sorumluluk.

maneko'da Sürdürülebilir Web bu.

Projelerimizi Gör Birlikte Çalışalım Yapay Zeka Kullanımı Maneko Yolu