“Bunu yapay zekayla mı yaptın?”
Birkaç yıl önce merakla sorulan bu soru, bugün çoğu zaman bir itham gibi soruluyor. Cevap “evet” olunca işin değeri bir anda düşüyormuş gibi hissediliyor. Bu yüzden birçok tasarımcı, yazar, geliştirici ve işletme sahibi yapay zekaya hiç dokunmamayı en güvenli yol olarak görüyor.
Bu yazı o çekinceyi küçümsemek için yazılmadı. Amacı, çekincenin nerede haklı olduğunu ve nerede işe yaramaz hale geldiğini ayırmak.
Çekincenin haklı tarafı
Yapay zekaya mesafeli durmanın anlaşılır nedenleri var.
İlki benzerlik. Özenle yönlendirilmeden üretilen metinler aynı cümle yapılarına, görseller aynı ışığa ve aynı kompozisyona düşüyor. Bir süre sonra okur da izleyici de bunu fark ediyor ve üzerinde emek olmadığını hissediyor.
İkincisi belirsizlik. Paylaşılan verinin nereye gittiği, üretilen işin kime ait sayılacağı, aracın hangi kaynaklardan beslendiği gibi sorular hâlâ tam netleşmiş değil. Müşterisinin bilgisini korumakla sorumlu biri için bu küçük bir mesele değil.
Üçüncüsü itibar. Yıllarca emek vererek edinilen bir ustalığın “makineye yaptırılmış” sanılmasını kimse istemez.
Bu üç kaygı da gerçek. Bu yüzden temkinli olmak bir önyargı sayılmaz, çoğu zaman bir özen biçimidir.
Uzak durmak neyi korumuyor
Ama temkin tamamen uzak durmaya dönüştüğünde başka bir bedel ortaya çıkıyor.
Her işin görünmeyen, tekrarlanan bir tarafı var. Bir sitenin farklı ekranlarda test edilmesi, kodda bir hatanın aranması, bir sektör hakkında ilk araştırmanın yapılması, uzun bir içerik listesinin düzenlenmesi... Bunlar işin gerekli ama yaratıcı olmayan kısımları. Onları elle yapmakta ısrar etmek işi daha özgün yapmıyor. Sadece asıl düşünmeye, yani kimsenin yerine koyamayacağı kısma ayrılan zamanı azaltıyor.
Kısacası uzak durmak zanaati korumuyor, zanaate ayrılacak saatleri başka işlere harcatıyor.
Kullanmak ile teslim etmek arasındaki fark
Kaygıların çoğu aracın kendisinden değil, yanlış yere konmasından doğuyor. Bir metni baştan sona yapay zekaya yazdırıp olduğu gibi yayımlamak ile o metin için kaynak araştırırken yapay zekadan yardım almak aynı şey değil.
Entegre etmek, işi teslim etmek değildir. Fikir, yön, seçim ve son kontrol insanda kaldığı sürece ortaya çıkan iş, onu yapan kişinin işidir. Hesap makinesi kullanan bir muhasebeci bunu hesap yapmayı bilmediği için yapmaz. Zamanını hataları bulmaya ve rakamların ne anlattığını yorumlamaya ayırmak için yapar.
Bu ayrım iki taraf için de önemli. Hizmet veren, aracı nerede kullandığını bildiğinde işinin arkasında rahatça durabilir. Hizmet alan da neyin insan kararıyla, neyin araç desteğiyle yapıldığını bildiğinde neye para ödediğini daha net görür.
Pratikte nereden başlanabilir
Yapay zekayı işine katmak için her şeyi bir anda değiştirmen gerekmiyor. Birkaç basit adım yeterli:
İşlerini üçe ayır. Bir hafta boyunca yaptığın işleri not al ve her birini şu üç gruptan birine koy: tekrarlayan işler, kontrol işleri, düşünme işleri. İlk iki grup yapay zekayı denemek için doğru yer. Üçüncüsü senin alanın.
Kullanmadan önce üç soru sor.
- Araç bu işte hata yaparsa fark edebilir miyim?
- Paylaşacağım bilgiyi paylaşmam uygun mu?
- Sonucun altına kendi adımı rahatça yazabilir miyim?
Birine bile “hayır” diyorsan, o iş şimdilik araca uygun değil.
Nerede kullandığını açıkça söyle. Müşterine yapay zekayı hangi aşamada kullandığını, hangi aşamada kullanmadığını anlat. Bunu saklamak şüphe yaratır. Açıkça söylemek ise aracı bilinçli kullandığını gösterir.
Hizmet alan taraftaysan sen de sor. Birlikte çalıştığın tasarımcıya ya da ajansa “Yapay zekayı nerede kullanıyorsunuz?” diye sormak kaba bir soru değil. Net bir cevap alıyorsan, karşındaki kişi ne yaptığını biliyordur.
Son söz
Yapay zekanın her işi daha iyi yaptığı söylenemez. Onu hiç kullanmamanın işi daha değerli yaptığı da söylenemez. Asıl fark, aracın nereye konduğunda ve kararın kimde kaldığında.
Zanaat, aracı reddetmekle değil, yerini bilmekle korunur.
—
Bu seri, hakkını bilen, sınırlarını koyan, işini seven ama aynı zamanda kendini de seven herkes için.
Neden? Serisi devam ediyor. 🐾
